به گزارش پرنیان گیل، امام رضا علیه‌السلام، امام رأفت است و مهربانی. آرامش در کنار امام، برای همه ما تجربه‌ای است ناب. اما امام تنها آرامش‌بخش نیست که آموزگار هم هست. گفته‌ها، اندرزها و نسخه‌های حیات‌بخش امام رضا علیه‌السلام، نشانگر مسیری است که ما را به مقصد خواهد رساند. در سال‌روز شهادت امام مهر و رأفت، نگاهی داریم بر احادیث نقل‌شده از ایشان در باب خانواده و زندگی مشترک.

به گزارش مهرخانه، انتخاب همسر مناسب، اولین گام از مسیر تکامل در زندگی مشترک است. امام رضا علیه‌السلام نسبت به این موضوع توجه ویژه نشان داده‌اند. ایشان برای تأکید بر اهمیت موضوع می‌فرمایند: «ازدواج کردن و شوهردادن دختر، یک نوع رقّیّت و بردگی است، پس باید مطالعه کرد که انسان دخترش را به چه کسی می‌دهد» (۱).

یکی از مواردی که مورد نهی ایشان قرار می‌گیرد، ازدواج با شارب خمر است، امام رضا علیه‌السلام می‌فرمایند: «اجتناب کن از این که دختر خود را به شرابخواری بدهی که اگر او را به چنین تبهکاری شوهر دهی گویا آن که آن پاکدامن را به زنا داده‌ای!» (۲)

مهریه و مراسم عروسی
یکی از شرعیات مورد توجه در ازدواج، مهر زن است؛ امام رضا علیه‌السلام به این موضوع نیز توجه نشان داده و آن را از حقوق مسلم زن دانسته و می‌فرمایند: «خداوند متعال هر گناهی را مورد آمرزش قرار می‌دهد مگر گناه انکار مهر زن یا غصب دستمزد اجیر یا فروش انسان آزاد» (۳).

موضوع دیگری که امام به آن اشاره دارند، زمان برگزاری مراسم ازدواج است. امام علیه‌السلام به سنت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم می‌فرمایند: «عروسی در شب‌هنگام روش رسول خدا است زیرا خداوند شب را مایه آرامش قرار داده است و زن هم موجب تسکین روحی است» (۴).

امام در مورد نحوه برگزاری مراسم نیز بر دادن ولیمه تأکید دارند، ایشان در پیروی از سنت نبوی می‌فرمایند: «از سنت پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم طعام دادن هنگام ازدواج است» (۵).

بعد از پایان مراسم، زمانی که عروس به منزل برده می‌شود نیز، آدابی دارد؛ امام رضا علیه‌السلام در مورد آداب آن می‌فرمایند: «هنگامی که زن به خانه تو وارد شد، پیشانی‌اش را بگیر؛ او را به طرف قبله بنشان و بگو: «خداوندا! او را به امانت گرفته‌ام و با میثاق تو بر خود حلال کرده‌ام؛ پروردگارا! از او فرزند بابرکت و سالم روزی‌ام کن و شیطان را در نطفه شریک مساز و سهمی برای او قرار مده» (۶).

در خانه
الف- اظهار علاقه
یکی از نکات اولیه که به زندگی مشترک پایداری و قوام می‌بخشد و باعث همراهی بهتر طرفین می‌شود، ابراز علاقه دو طرف به یکدیگر است. حضرت رضا علیه‌السلام می‌فرمایند: «اگر نسبت به کسی محبتی دارید آن را آشکار کنید، زیرا اظهار دوستی نیمی از خردمندی به‌شمار می‌آید» (۷).

امام در جایی دیگر با تأکید مجدد بر اظهار علاقه زوجین به یکدیگر می‌فرمایند: «بعضی زن‌ها براى شوهرشان ‏بهترین غنیمت هستند؛ زنانی‌که به شوهرانشان اظهار عشق و محبت کنند» (۸).

ب- آراستگی
ابن‌جهم، در روایتی قابل تأمل نقل می‌کند: نزد امام‌ رضا علیه‌السلام رفتم، دیدم که ایشان موهایشان را رنگ سیاه زده بودند. گفتم: فدایت شوم، موهایتان را سیاه کرده‌اید؟ فرمودند: «در رنگ‌آمیزی مو پاداش است. رنگ‌کردن موی و آمادگی (با آراستن ظاهر) از چیزهایی است که پاکدامنی زنان را افزون می‌سازد. زنان پاکدامنی‌ها را رها کردند، چون همسرانشان خود را برای ایشان آماده نکردند» (۹).

و در همین‌ زمینه در روایتی دیگر از قول امام ‌رضا علیه‌السلام به آسیب‌شناسی این رفتار پرداخته شده‌ است: «چه‌بسا که بی‌توجهی مرد به آراستگی ظاهر، سبب گردد که زن از پاکدامنی فاصله بگیرد» (۱۰).

آن‌چه بیان شد، در باب مردان بود و شاید این موضوع از آن جهت است که آراستگی در زنان مفروض گرفته شده و بیشتر تلاش شده تا به مسأله مغفول‌مانده توجه نشان داده شود.

ج- زنانی محبوب
امام رضا علیه‌السلام در توصیف آن‌که زنان باید چگونه باشند و زنان محبوب چگونه‌ هستند، می‌فرمایند: «هیچ فایده‌ای به کسی نمی‌رسد بهتر از این که برایش بانویی باشد که نگاه کردن به او و مصاحبت با او موجب شادمانی همسر باشد و در غیاب شوهر امانت‌دار و حافظ حریم خویش و خانواده و اموال شوهر است» (۱۱).

د- رابطه زناشویی
شاید بتوان یکی از ارکان بقای زندگی مشترک را رابطه زناشویی عنوان کرد. امام رضا علیه‌السلام در این رابطه و در پاسخ به مردی که زن جوانی داشته و پرسید که آیا به خاطر مصیبتی که دیده است می‌تواند آمیزش جنسی با همسر خود را چند‌ماه یا یک‌سال ترک کند، فرمودند: «اگر بیش‌از چهار ماه آمیزش جنسی را ترک کنی، گنه‌کار خواهی بود» (۱۲).

امام بر نکات دیگری نیز در این زمینه تأکید دارند: «پس‌ از آمیزش، یک‌باره بلند نشوید و ننشینید، بلکه ابتدا به طرف راست بچرخید و اندکی بعد برای ادرار، ولو اندک برخیزید؛ پس ‌از آن برای رسیدن به تعادل و آرامش، غسل کنید؛ با رعایت این آداب از سنگ مثانه در امان خواهید ماند» (۱۳).

هـ- معاش خانواده
در کنار این موارد، توجه مرد به تأمین مالی خانواده و فراهم کردن زندگی مناسب برای ایشان نیز از اموری است که امام به آن توجه داشته و به مردان توصیه می‌کنند: «افرادی که از نعمتی برخوردارند، باید بر زن و فرزند خود گشایش دهند» (۱۴).

حضرت رضا علیه‌السلام در بیانی دیگر زندگی توأم با آرامش را این‌گونه معرفی کرده‌اند: «منزل وسیع، همکاران و خدمتگزاران افزون و دوستداران فراوان (کثرت اهل محبت و مودت)» (۱۵).

پی‌نوشت
۱٫ شیخ حرعاملی، وسایل الشیعه، ج ۱۴، ص۵۲: «النکاحُ رِقٌ فاذا انْکَحَ اَحَدُکُمْ ولیْدهً فَقَدْ ارقّها فلْینْظُرْ اَحَدَکُمْ لِمَنْ یَرُقُّ کریمته».
۲٫ علامه مجلسی، بحارالانوار، ج۷۹، ص ۱۴۲: «و ایّاکَ انْ تُزَوَّجَ شارِبَ الَخَمْر فان زَوَّجْتهُ فکانما قَدّتْ الی الزّنا».
۳٫ بحارالانوار، ج ۱۰۰، ص ۳۵۱: «انَّ اللّه تعالی غافِرُ کُلّ ذنبِ الّا مَنْ جَحَدَ مهْراً أواغتَصَب أجیراً اجْرته او باع رجُلاً حُرّاً».
۴٫ نوری، مستدرک الوسائل، ج۲، ص ۱۵۵: «مِن السّنهِ التّزویج باللّیل لأنَّ اللّه جَعَلَ اللیل سکَناً و النساء انما هُنَّ سُکن».
۵٫ صحیفه الرضا، ص۴۰۲: «مِنَ السّنّهِ اِطْعامُ الّطعام عند التّزویج».
۶٫ فقه الرضا، ص۵۴٫
۷٫ سید محسن امین، اعیان الشیعه، ج ۴، ص ۱۹.
۸٫ مستدرک‌الوسایل، ج۲، ص۵۳۲٫
۹٫ وسایل‌الشیعه، ج۱۴، ص۱۸۳٫
۱۰٫ طبرسی، مکارم‌الاخلاق، ص۴۸۹٫
۱۱٫ وسایل الشیعه، ج۱۴، ص۲۲: «عن ابی الحسن علی بن موسی الرضا قال ما افاد عبد و فائده خیراً من زوجه صالحه اذا رآها سرّته و اذا غاب عنها حفظته فی نفسها وماله».
۱۲٫ وسایل‌الشیعه، ج۱۴، ص۱۸۸ و۱۲۰٫
۱۳٫ وسایل‌الشیعه، ج۱۴، ص۱۹۱٫
۱۴٫ صحیفه الرضا، ص۴۰۳: «صاحبُ النّعمهِ یَجِبُ انْ یُوَسّع علی عیالهِ».
۱۵٫ کلینی، کافی، ج۶، ص۵۲۶: «العیْشُ الِسّعهُ فی المنازل و الفضل فی الخدم و کثْره المُحبین».

انتهای پیام/